Kısırlık (İnfertilite) Nedir?

Üreme çağındaki bir çiftin 1 yıl süre ile, düzenli birliktelik ve korunma olmamasına rağmen hamilelik durumunun oluşmaması haline denir.

Birincil (Primer) İnfertilite:

Hİç gebelik yaşanmamış olması durumudur.

İkincil (Sekunder) İnfertilite:

Hamilelik oluşmuş, birey erkekse baba olmuş, fakat daha sonra uygun şartlar oluşturulduğu halde hamilelik oluşmamışsa bu durumda ikincil (sekunder) infertiliteden söz ederiz.

Kadında ve erkekte infertiliteye katılım oranları nedir?

Erkek faktörleri: %35,

Kadın faktörleri: %60,

Diğer nedenler %5, olarak sınıflandırılabilir

İnterfil çiftlerin değerlendirilmesinde üzerinde durduğumuz konular nelerdir?

  • Kadın ve erkeğin yaşı (Yaş ilerledikçe interfilite oranı artar)
  • Daha önce geçirilmiş gebelikler var mıdır? Nasıl sonuçlandı?
  • Hamile kalmak için geçen süre (Korunma olmaksızın)
  • Çiftlerin ilişki sıklığı nedir?
  • Birliktelik esnasında kullanılan krem, jel gibi medikal malzeme var mı? (Sperm öldürücü etki)

Erkek İçin Sorular

  • Erkekte empobans, kadında dispazoni gibi ilişkiyi zorlaştıran nedenler var mı?
  • Erkeğin veya kadının daha önce çocuğu olup olmadığı durumu nedir?
  • Erkekte testislere ait geçirilmiş cerrahi bir durum söz konusu mu?
  • Erkek ergenlikten sonra kabakulak geçirmiş mi?
  • Herhangi bir tümoral tedavi amacıyla ışın, kemoterapi gibi bir tedavi alındı mı?
  • Şeker kastalığı var mı?
  • Erkekte cinsel organın yapısal bir bozukluğu söz konusu mu?
  • Erkeğin iş yaşamı gibi nedenlerle yumurtalıklarının (testisler) aşırı sıcakla teması söz konusu mu?
  • Bağımlılık yapan maddeler, aşırı sigara, alkol, narkotik analjezik bağımlılık maddeleri kullanıyor mu?

Kadın İçin Sorular

  • Adetleri (aylık kanamalar) düzenli mi? (Sık, seyrek veya adet görülmemesi, ergenlikten itibaren)
  • Aşırı egzersiz yapımı söz konusu mu?
  • Yaşamında aşırı stres var mı?
  • Aşırı kıllanma var mı?
  • Sıcak basmaları var mı?
  • Adet görme aralıkları nedir? İki adet arası 25 günden az veya uzun mu?
  • Daha önce kadın hastalıklarını ilgilendiren bir nedenden bir cerrahi geçirmiş mi?
  • Apandisit dahil karında geçirilmiş iltihabi bir nedenle tedavi görmüş mü?
  • Evlilikte dış gebelik (Rahim sışında oluşan gebelik) geçirmiş mi?
  • İltihabi nedenler eklenmiş, ihmal edilmiş bir düşükle sonlanan gebelik hikayesi var mı?
  • Hamilelik istenmeyen dönemde korunma amacıyla rahim içi araç kullanılmış mı? (Rahim içi araçların infleksiyonu üst mezkezlere tüp iltihabı yapabilmeleri)
  • Daha önce tedavi amacıyla rahim ağzı (Serviks’e) bir işlem uygulanmış mı?
  • Rahimde büyük veya hamilelilği engelleyecek bir myom (iyi huylu rahim uru) var mı?

Gebelik için gerekli ilişki sıklığı nedir?

Haftada en az 3-4 kez ilişki gereklidir. Siklus boyunca düzenli olmasına dikkat edilmesi gerekir.

İnterfil bir çiftin araştırmasında neler yapılır?

Çiftlerin hekim tarafından değerlendirilmesini takiben yapılması gereken tetkikler çiftlerin durumuna göre sıralanabilir.

  1. Kadında jinekolojik muayene ve vaginal ultrasonografi mutlaka yapılmalı vagenin ve serviksin infeksiyon etkenlerinin olup olmadığı araştırılmalıdır.
  2. Kadında spontan yumurtlama takibi (Hiçbir ilaç kullanmadan yumurtlamanın oluşup oluşmadığı takip edilir.) Vaginal veya batın ultrasonografisi ile
  3. Semen analizi (Bazı hekimler ilk yapılacaklarda öncelik olarak semen analizini kabul etmektedir.) 72 saatlik ortalama cinsel perhizi takiben Laboratuvar ortamında verilen sperm örneği (semen) tetkik edilir.

Semen miktarı ortalama 2-6 ml olmalıdır.

Semen yoğunluğu ortalama 20 mil/ml ve üzeri olmalıdır

Normal sperm oranı %50 ve üzeri olmalıdır.

Hareket %50 ve üzeri olmalıdır.

Normal morfoloji (Spermlerin baş, gövde ve kuyruklarının tam olması)

-Morfoloji bozuklukları arttıkça infertilite artmaktadır.

-Hareketsizlik arttıkça yine infertilite artmaktadır.

4. Post koibal test: Hekim tarafından yapılan basit bir testtir. 3-4 günlük cinsel perhizi takiben ilişki önerilir. İlişkiden sonra en az 3 saat en fazla 12 saat sonra, hekim tarafından rahim ağzından alınan mukus (sümüksü salgıda) mikroskop altında yapılan incelemede her sahada 5 veya daha fazla spermin olması durumunda test (+) kabul edilir.

-Test yumurtlamaya yakın günlerde yapılır.

5. Kadında bazal vücut ısısı takibi: En az 3 ay takip edilir. Kadın her sabah aynı saatte vücut sıcaklığını termometre ile ölçer ve yazar. (Yumurtlama döneminde bazal vücut ısısı yükselir)

6. Servikal mukus ipliklenme testi: Rahim ağzındaki sümüksü tıkaç yumurtlamaya yakın günlerde salgılanan östojen hormonunun etkisinde gevşer, iki parmak arasına alınan örnek çekilirse 6-10 cm’e kadar ipliklenir.

Testin faydası ovülasyon gününün tespiti ve ilişki önerilmesine dayanır.

7.Servikal mukus’un çamağacı yaprağı ya da Eğrelti oyu manzarası alması testi. Hekim tarafından servikal mukustan pens vasıtasıyla alınan örnek bir Lam üzerine konur. Örnek kuruyunca mikroskopla bakıldığında eğrelti otu yaprağı manzarası görülür.

- Günümüzde bu test eczanlerde satılan testlerle tükrükle de yapılıp hasta tarafından takip edilebilmektedir.

8. Premenstürel (adet öncesi) rahimden parça alınması. Günümüzde fazla kullanılmayan bir testtir.

9. Plasma progesteron değeri. Yumurtlamayla (yumurtanın yumurtalıktan atılması) birlikte giderek artan bir kadınlık hormonudur. 21. günde en yüksek değere ulaşır. Seviyesi düşükse gebelik rahim duvarına tutunamaz.

10. Ultrasonografi: Günümüzde pek çok testin yerini almıştır. Hem yumurtalıkta yumurtanın olgunlaşması, yumurtalıktan atılması (ovulasyon) rahim içinin kalınlığının takibi yapılır.

- Günümüzde ultrasonla yumurta takibi ve hormon düzeylerinin Laboratuvarda tetkiki ile takip hemen hemen tüm tetkiklerin yerini almıştır.

Bu amaçla hekim tarafından adetin 3. günü

FSH(follikül gelişimini uyaran hormon)

LH (Yumurtlamayı sağlayan hormon)

Prolaktin (Süt salgısını sağlayan hormon)

E2 (Östrojen hormonu düzeyi)

TSH(Tiroidi çalıştıran hormon)

gibi hormon tetkikleri istenir ve değerlendirilir.

Tubaların (Rahimden yumurtalıklara uzanan tüpsel yapılar) değerlendirilmesi

Tubaların Lümeninin yumurtayı rahime taşıyabilmesi için açık ve sağlam olmalıdır. Bir yıl içinde gebe kalamayan çiftlerde mutlaka yapılması gereken bir tetkiktir. Adetin 7-8. günlerinde hekim tarafından rahim ağzından verilen radyoopak maddenin tüplerden karın boşluğuna geçip geçmediği radyolog tarafından görüntülenir.

-Bu inceleme ile tüplerin yapısı, rahim içinin yapısı hakkında fikir edinilir. Bu tetkike HİSTEROSALPİNGOGRAFİ TETKİKİ adı verilir.

LAPARASKOPİ

Histerosalpingografiden sonra hekim tarafından tercih edilecek teşhis amaçlı cerrahi yöntemidir. Tanı ve tedavi amacı güder. Göbekten girilerek tüplerin, yumurtalıkların durumunu, varsa engelleyici yapışıklıklar, endometriosis gibi durumlar gözlenir, imkanı varsa aynı seansta girişim yapılabilir. Genel anestezi altında yapılan cerrahi girişimdir. Hasta aynı gün taburcu olur, evine döner.

SONUÇ:

İnfetilite tetkiklerinin amacı nedenin ortaya çıkarılmasıdır.

  • Hastanın yaşı
  • İnfertilite süresi
  • Adet durumu
  • Geçirilen hastalıklar
  • Geçirilen karın ameliyatları
  • Yapılan tetkiklerin sonuçları gözönüne alınarak, spermle ovumun birleşmesini engelleyecek bir durumun varlığını veya döllenmiş yumurtanın rahime yolculuğunu ya da rahim içinde yuvalanıp gelişmesini engelleyecek bir durumun olup olmadığına karar verilir.

Bulunan nedenlere göre hekim tarafından tedavi planlanır

  • 35 yaş üzerindeki kadınlarda yumurtalıktaki yumurta kapasitesinin değerlendirilmesi de çok önemlidir.